Home | Contact

Archief column 

Knippen en plakken

De beroemde Amerikaanse President Thomas Jefferson, de auteur van de Onafhankelijkheidsverklaring van de VS, heeft op latere leeftijd een vroom stukje fröbelschool ingehaald, dat nu in een boekje in het Nederlands vertaald is.

Filosofisch geschoold als hij was, zocht hij in het Nieuwe Testament naar de oorspronkelijke woorden van Jezus en schrapte alles wat er door vrome evangelisten omheen gedrapeerd was en door vrome aanbidders bestaansrecht had gekregen. Hoe doe je dat? Met schaar en lijmpot. Wat hij meende dat authentiek van Jezus was, verzamelde hij en gaf het apart uit in een boekje. Kernwoorden van Jezus’ levensfilosofie en morele leefregels voor dagelijks gebruik.

Dat gebeurde in het midden van de negentiende eeuw, toen ook een soort ‘Leven van Jezus’ voor eenvoudige lezers werd geschreven door Charles Dickens. Typisch Amerikaans, zeggen we dan al gauw. Alle franje en ballast eruit, de kern graag. De bijbel staat vol met verwarrende en nutteloze toevoegingen, aldus Jefferson, fantasieën en vrome bewerkingen. Dus: met een praktisch geloof, frisse moed, papiermesje en lijmpot aan de slag om de blanke pit van de evangelie-waarheid bloot te leggen.

Zijn geplunderde bijbel bestaat nog. Op 4 april jl. publiceerde Trouw de indrukwekkende Bijbel-flarden die Jefferson had overgehouden na zijn zuiveringsactie. Het verhaal hoort een beetje bij de Amerikaanse pragmatische geest: ‘back tot the facts’ te werken. Hoofdzaken. In dit geval glasheldere levenswetten: een zuiver medemens-evangelie. Als we allemaal zouden leven volgens deze morele Jezus standaards, zou de wereld er anders uitzien. Helaas hebben kerken en sekten en fanatieke exegeten het evangeliegoud bedorven onder een lapjesdeken van toevoegingen.

In de wereldgeschiedenis zijn er overal van dit soort Jefferson-boekjes gemaakt en verspreid. We kunnen heftig protesteren tegen het selectieve mes van Jefferson en van al die fröbelaars die de oude teksten naar hun hand wilden zetten om hun gelijk te krijgen. Als er een boek is dat de volgelingen wel overvloedig hebben leren buikspreken, dan is het de bijbel wel. Maar de gewijde uitleggers van de oude Joodse geschriften en de Koran kunnen er ook wat van en wat te denken van de uitleggers van de oude heilige boeken uit India en de teksten van kerkbesluiten door de eeuwen heen.

En wat doen we dan met al die wijsheid van Jefferson en andere knippers en plakkers? Ik zou zeggen: niet als een kip zonder kop nalopen. Haal er uit wat u redelijk voorkomt, wat uw naaste geen schade toebrengt, wat de wereld beter maakt om in te leven en waarvan je graag zou zien dat je kinderen het naleven en doorgeven. Pas op met dat papiermes, en zuinig met dat plaksel. En als u zich verveelt, kunt u zelf met de methode van Jefferson een paar aardige experimenten uithalen: probeer met mes en lijmpot Das Kapital, Mein Kampf of Bulletje en Boonestaak eens uit elkaar te halen.

 

Anne van der Meiden

 
HOME | CONTACT | HTML | CSS | © 2010 Wendelcom |