Home | Contact

Archief column 

Altijd wat met sint en piet

In mijn tijd aan de universiteit gaf ik altijd een openbaar college rond 5 december over het fenomeen Sinterklaasfeest. Dat was nuttig, want over de wordingsgeschiedenis van het feest, de naamgever en zijn zwarte knecht, bleek onder de studenten weinig bekend.

Er verschenen eind vorige eeuw een paar waardevolle studies over Sinterklaas op kerkhistorisch terrein. Ik bespaar u details, maar in elk geval leverden de studies de theorie op, dat er in de geschiedenis meer dan één St. Nicolaas heeft geleefd en gewerkt. De bekendste is de bisschop van Myra geweest, in de 4e eeuw. Maar ik ontmoette in de boeken zeker nog drie Klazen, al dan niet met Pieten, die een stukje Sintbeeld hebben aangeleverd, in Nederland samengevoegd tot één, in andere landen soms met de kerstman verenigd.

Die Nicolaas van Myra was een alleskunner. Hij was vooral vereerd in de havensteden in Europa. Een beschermer van de zeevarenden. In de meeste grote havensteden van Europa tref je een Nicolaaskerk aan. Om die gestalte van Myra heen stonden ‘afgeleide’ Klazen, die weer andere wonderen konden verrichten: gedode jongetjes levend maken, bruidschatten uitdelen aan arme meisjes bijvoorbeeld. En onze Klaas heeft nogal wat trekjes mee gekregen van de germaanse hoofdgod: op zijn paard over de daken rennen en als Wodan door de wolken crossen.

Over het huidige gedoe over de zwarte of bruine Piet zijn de meningen, typisch Nederlands, dogmatisch verdeeld. Ben je bisschop in een land met overwegend donker gekleurde mensen, dan is het voor de hand liggend dat je een zwart gekleurde knecht had. Maar in de rassen-orthodoxie mag dat niet meer. Eigenlijk mag niemand zich daar mee bemoeien, want de bisschop is autonoom in het benoemen van zijn personeel. Maar dat vergeten we even.

In de loop van vele eeuwen zijn de Klaasgestalten samengebundeld in onze Sinterklaas, die nog in een paar landen in Europa een naam heeft, maar niet op onze manier vereerd wordt. America koos in de 19e eeuw in plaats van de import-Klaas van emigranten een rasloze Kerstman, zonder knecht, in Coca Cola-gewaad gehuld - verder dan een luid ‘HOHOO’ komt hij niet. Hij is geen moralist en betaalt geen enkel kadootje zelf. In de rest van de wereld is de Nederlandse Klaas onbekend.`

Ik verbaas me wel over de ophef rond die Piet. In mijn jeugd speelden er heel andere conflicten rond de Sint. Op de lagere school van mijn jeugd in Enschede, de Chr. Geref. L. School, werd de Sint niet vereerd. Wij zongen geen sinterklaasversjes op school en als ik me goed herinner was het enige eerbetoon een prachtige Sinterklaastekening op een van de borden. De principiële refo-grondslag verbood de verering van een rk bisschop.

Nog maar enkele decennia geleden kon je elk jaar dat soort conflicten over de Sint in de media tegenkomen. Een schoolbestuur weigert een nieuwe juf te benoemen, omdat het bekend is dat ze Sinterklaas op school viert. Ruzie tussen de Gemeenteraad en de middenstandsvereniging over de vraag of de burgemeester met ambtsketting om Sinterklaas mag ontvangen. Hij is immers rooms en hij bestaat niet. De gemeenteraad zwicht voor de machtige middenstandslobby. Nu nog zijn er refo- scholen waar de Sint geen geliefde gast is en niet in alle plaatsen met refo-winkels schallen de sinterklaasversjes in de winkelstraten.

En nu hebben we iets heel anders: die knecht van de Heilige moet weg. Ik dacht altijd dat de baas van zo’n knecht dat bepaalt, maar dat schijnt niet meer zo te zijn. Zwarte Piet is slachtoffer van een soort volksgericht. Weg met die man. Dan maar een gele of een rooie. Eerlijke vraag: ”Kunt u zich een land en volk voorstellen waar zo’n discussie avond aan avond vele uren tv, kompleet met kamerleden en vertegenwoordigers van diverse emigrantenorganisaties,  serieus gevoerd wordt? En waarom mochten er geen kinderen meedoen aan de discussies, want om hen gaat het toch allemaal? Ik verzeker u: we zijn van dat Klaas-geneuzel nog lang niet af.       

Anne van der Meiden

 
HOME | CONTACT | HTML | CSS | © 2010 Wendelcom |